فهرست ۵۲ مقام و فرمانده ارشد کشتهشده جمهوری اسلامی در حملات آمریکا و اسرائیل
در سالهای اخیر، بهویژه در جریان جنگ دوازدهروزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی و نیز جنگ اخیر، آمریکا و اسرائیل تعداد قابلتوجهی از مقامات و فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده و کشتهاند. دامنه این حملات بهگونهای بوده که بخش مهمی از لایههای عالی فرماندهی نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی را دربر گرفته است.
این روند، ضربهای جدی به ساختار فرماندهی سپاه پاسداران وارد کرده و شبکه اصلی هدایت نیروهای نظامی جمهوری اسلامی را بهشدت تضعیف کرده است؛ تا جایی که میتوان از آسیب شدید تا مرز فروپاشی این شبکه سخن گفت. همزمان، حلقههای کلیدی تصمیمگیری در سطح حاکمیت نیز از این تحولات بیتأثیر نمانده و با اختلال و تضعیف جدی مواجه شدهاند.
آنچه در ادامه میآید، فهرستی از ۵۲ مقام و فرمانده ارشد نظامی، اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی است که در سالهای اخیر، عمدتا در عملیاتهای اسرائیل و در مواردی با مشارکت آمریکا، کشته شدهاند؛ فهرستی که تصویری از میزان نفوذ، دقت عملیاتی و تمرکز این حملات بر هسته مرکزی قدرت در جمهوری اسلامی ارائه میدهد. در چینش اسامی این فرماندهان و مقامات تلاش شده افرادی که در یک حوزه کاری بوده اند کنار هم قرار گیرند. فهرست بر اساس اهمیت مقام افراد نیست.
علی خامنهای؛
رهبر جمهوری اسلامی و فرمانده کل قوا
خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و فرمانده کل قوا، مهمترین چهره در ساختار سیاسی و نظامی کشور محسوب میشد. او در مقام فرمانده کل نیروهای مسلح، عالیترین سطح تصمیمگیری در حوزههای امنیتی و نظامی را در اختیار داشت و همزمان، بهعنوان رهبر جمهوری اسلامی، رأس هرم قدرت سیاسی نیز قرار داشت.
کشته شدن او ضربهای بسیار سنگین به ساختار حاکمیتی جمهوری اسلامی وارد کرد و بهطور همزمان، شبکه فرماندهی نیروهای مسلح را با اختلالی جدی و بیسابقه مواجه ساخت.
علی لاریجانی؛ دبیر شورای عالی امنیت ملی
لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پس از کشته شدن خامنهای، بهعنوان یکی از مهمترین چهرهها در سطح عالی حاکمیتی جمهوری اسلامی مطرح شد. او چهرهای شناختهشده در عرصه بینالمللی بود و سابقهای طولانی در ساختارهای امنیتی و سیاسی جمهوری اسلامی داشت.
لاریجانی پیش از این در سپاه پاسداران، قائممقام ستاد مشترک سپاه بود و همچنین به مدت ده سال ریاست سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی را، بهعنوان رئیس منصوب از سوی خامنهای، بر عهده داشت. پس از جنگ دوازدهروزه، او به سمت دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد و بهعنوان یکی از مهرههای کلیدی در مدیریت بحرانهای کشور شناخته میشد.
تصور بخشی از حامیان نظام این بود که لاریجانی میتواند از طریق تعامل با نظام بینالملل، جمهوری اسلامی را از بحرانهای موجود خارج کند. با این حال، او نیز در نهایت هدف عملیات اسرائیل قرار گرفت و در مخفیگاه خود کشته شد.
علی شمخانی؛ دبیر شورای دفاع
شمخانی، دبیر شورای دفاع، از جمله چهرههای کلیدی در ساختار امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی بود. شورای دفاع پس از شکست جمهوری اسلامی در جنگ دوازدهروزه با اسرائیل تاسیس شد، با این هدف که نهادی فراتر از ساختارهای صرفا نظامی، مدیریت جنگ و تصمیمگیریهای کلان را بر عهده بگیرد.
شمخانی در عین حال، مشاور سیاسی خامنهای نیز بود و نزدیکی قابل توجهی به او داشت. او در دوران جنگ ایران و عراق قائممقام فرمانده کل سپاه بود و پس از جنگ، به مدت هشت سال بهطور همزمان فرماندهی نیروهای دریایی سپاه و ارتش را بر عهده داشت. در دولت محمد خاتمی نیز بهعنوان وزیر دفاع فعالیت کرد.
شمخانی از آغاز به کار دولت حسن روحانی، به مدت ده سال دبیر شورای عالی امنیت ملی بود، اما بعدها، به گفته برخی از دستیاران روحانی، به یکی از موانع احیای توافق برجام میان ایران و ایالات متحده تبدیل شد.
او پیش از کشته شدن توسط اسرائیل، در یک مصاحبه اعلام کرد که از اینکه در دوران مسئولیت خود بهعنوان وزیر دفاع برای جمهوری اسلامی بمب اتمی نساخته، ابراز پشیمانی میکند. شمخانی در جلسهای هدف قرار گرفت و کشته شد که دو مقام ارشد برنامه هستهای ایران نیز در آن حضور داشتند؛ جلسهای که گمان میرود درباره تصمیمگیری پیرامون ساخت بمب اتمی بوده است.
محمد باقری؛ رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران بود که سابقه ۴۴ سال عضویت در این نهاد را داشت. او در جریان جنگ دوازدهروزه، در همان دقایق اولیه از سوی اسرائیل هدف قرار گرفت و کشته شد.
محمد باقری بالاترین مقام نظامی جمهوری اسلامی پس از خامنهای محسوب میشد و در جایگاه رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، مسئولیت هماهنگی میان سپاه پاسداران، ارتش، نیروی انتظامی و وزارت دفاع را بر عهده داشت. از او بهعنوان یکی از مهمترین فرماندهان نظامی سپاه پاسداران یاد میشد.
او در دوران جنگ ایران و عراق، مسئول اطلاعات عملیات در قرارگاه خاتمالانبیا، مهمترین قرارگاه جنگی ایران در آن دوره، بود. همچنین برادر او، حسن باقری، از فرماندهان سرشناس کشتهشده در جنگ ایران و عراق بود.
محمد باقری در سالهای اخیر اعلام کرده بود: «بهعنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اعلام میکنم هیچ کشوری در منطقه قادر به حمله به جمهوری اسلامی نیست و ما خود را برای نبرد با آمریکا آماده میکنیم. در صورت حمله به جمهوری اسلامی، پایگاههای آمریکا در منطقه را به آتش میکشیم.» با این حال، حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی در جنگ دوازدهروزه و حملات بعدی آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ و مارس ۲۰۲۶، ابطال این ارزیابی را نشان داد. او در دقایق اولیه جنگ دوازدهروزه کشته شد و هرگز این دو جنگ را ندید.
عبدالرحیم موسوی؛ رئیس ستاد کل نیروهای مسلح
عبدالرحیم موسوی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران، پس از کشته شدن محمد باقری در جریان جنگ دوازدهروزه با اسرائیل، بهعنوان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح منصوب شد. این نخستین بار از زمان تشکیل ستاد کل نیروهای مسلح در سال ۱۳۶۸ بود که یک فرمانده ارتش به این سمت میرسید.
عبدالرحیم موسوی در فاصله سالهای ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۴، به مدت هشت سال فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران بود.
او در جریان جنگ اخیر، در جلسهای از شورای دفاع هدف قرار گرفت و در همان دقایق اولیه کشته شد. عبدالرحیم موسوی پیش از آغاز جنگ، همانند محمد باقری، اقدام به رجزخوانیهای متعدد علیه آمریکا و اسرائیل کرده بود، اما با کشته شدن در همان لحظات ابتدایی جنگ، فرصت پیدا نکرد که نتایج این رجزخوانی بیپشتوانه را ببیند.
غلامرضا محرابی؛ معاون اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح
محرابی، معاون اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح، در جریان جنگ دوازدهروزه، هنگام حضور در قرارگاه جنگی نیروی هوافضای سپاه پاسداران، همراه با امیرعلی حاجیزاده، فرمانده این نیرو، کشته شد.
محرابی از فرماندهان قدیمی حوزه اطلاعات نظامی در دوران جنگ ایران و عراق بود و از دوستان و همکاران نزدیک محمد باقری، رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، به شمار میرفت.
او از اعضای حلقه خوزستانیهای سپاه پاسداران بود.
مهدی ربانی؛ معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح
ربانی، معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح، در جریان جنگ دوازدهروزه، در همان شب اول جنگ، در پی هدف قرار گرفتن خانهاش کشته شد.
او از بنیانگذاران گردانهای امنیتی «امام علی» به شمار میرفت؛ واحدهایی که بهعنوان یکی از شناختهشدهترین نیروهای سرکوب در ساختار جمهوری اسلامی شناخته میشوند. این گردانها از نیروهای ویژه سپاه پاسداران هستند که عمدتا بهصورت موتوری در خیابانها مستقر شده و در سرکوب اعتراضات نقش دارند.
پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸، موسوم به جنبش سبز، ربانی مامور تشکیل و سازماندهی این گردانهای موتوری شد. این واحدها در سالهای بعد به یکی از ابزارهای اصلی برای کنترل و سرکوب اعتراضات در سراسر کشور تبدیل شدند.
بهرام حسینی مطلق؛ جانشین معاون عملیات ستاد کل نیروهای مسلح
حسینی مطلق از جمله فرماندهانی بود که پس از کشته شدن شماری از فرماندهان در جریان جنگ دوازدهروزه، به مناصب بالاتر در ستاد کل نیروهای مسلح منصوب شدند و بهعنوان جانشین معاون عملیات این ستاد فعالیت میکرد.
او پیش از این فرمانده سپاه استان تهران بود و مسئولیت سرکوب اعتراضات در شهرهای این استان، بهجز تهران بزرگ، را بر عهده داشت. همچنین مدتی فرماندهی سپاه کرج را بر عهده داشت؛ منطقهای که در سالهای اخیر از کانونهای مهم اعتراضات ضد حکومتی محسوب میشد.
حسینی مطلق به دلیل نقش خود در نقض گسترده حقوق بشر، تحت تحریمهای اتحادیه اروپا قرار داشت.
محسن درهباغی؛ معاون آماد و پشتیبانی ستاد کل نیروهای مسلح
درهباغی، معاون آماد و پشتیبانی ستاد کل نیروهای مسلح، در روز اول حمله آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ کشته شد. مسئولیت او در ستاد کل نیروهای مسلح، سرپرستی امور پشتیبانی و تحقیقات صنعتی بود و در این حوزه نقش کلیدی در تامین و پشتیبانی لجستیکی و صنعتی نیروهای مسلح ایفا میکرد.
درهباغی پیش از این، فرمانده پایگاه هوایی چابهار، جانشین فرمانده نیروی هوایی ارتش و همچنین معاون پشتیبانی ارتش جمهوری اسلامی ایران بود.
اسدالله بادفر؛ رئیس بسیج ستاد کل نیروهای مسلح
بادفر، رئیس بسیج ستاد کل نیروهای مسلح، در جریان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل کشته شد.
او پیش از این مسئولیت دبیرخانه عالی بسیج در ستاد کل نیروهای مسلح را بر عهده داشت و از چهرههای موثر در هماهنگی ساختار بسیج در سطح کلان نظامی محسوب میشد.
بادفر از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران و بسیج به شمار میرفت.
غلامعلی رشید؛ فرمانده قرارگاه جنگی خاتمالانبیا
رشید، فرمانده قرارگاه جنگی خاتمالانبیا، از مهمترین چهرههای نظامی جمهوری اسلامی بود که قرار بود در صورت وقوع جنگ با آمریکا و اسرائیل، مسئولیت اداره عملیات جنگی را بر عهده داشت. قرارگاه خاتمالانبیا بهعنوان بالاترین قرارگاه جنگی جمهوری اسلامی شناخته میشود.
رشید از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران و یکی از پنج فرمانده اصلی تصمیمگیرنده در دوران جنگ ایران و عراق بود. او سابقه ۴۴ سال عضویت در سپاه را داشت و پیش از انقلاب ۱۳۵۷ نیز به اتهام مبارزه مسلحانه علیه حکومت وقت ایران بازداشت شده بود. همچنین از اعضای مهم حلقه فرماندهان خوزستانی سپاه به رهبری محسن رضایی محسوب میشد.
او پس از جنگ ایران و عراق بر این باور بود که نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، که به گفته او شش نیروی اصلی بودند و توسط قاسم سلیمانی شکل گرفتهاند، همچون خندقهایی در اطراف جمهوری اسلامی عمل میکنند و آمریکا و اسرائیل برای رسیدن به ایران ناگزیر از عبور از این خندقها هستند؛ امری که به اعتقاد او ممکن نیست. رشید همچنین معتقد بود در صورت فراهم شدن شرایط جنگ زمینی، سپاه و ارتش میتوانند در یک عملیات واحد اسرائیل را شکست دهند.
با این حال، جنگ دوازدهروزه و تحولات پس از آن نشان داد که هر دو این ارزیابیها نادرست بوده است. غلامعلی رشید در دقایق اولیه جنگ دوازدهروزه هدف قرار گرفت و کشته شد و هرگز این تحولات را ندید.
علی شادمانی؛ فرمانده قرارگاه جنگی خاتمالانبیا
شادمانی، فرمانده قرارگاه جنگی خاتمالانبیا، در جریان جنگ دوازدهروزه و پس از کشته شدن غلامعلی رشید به این سمت منصوب شد. او پیش از آن، معاون این قرارگاه بود و از سوی خامنهای به فرماندهی آن انتخاب شد. مدت فرماندهی او بسیار کوتاه و در حدود نیم هفته بود.
مخفیگاه شادمانی در یک روز دو بار از سوی اسرائیل هدف بمباران قرار گرفت. او در حمله نخست جان سالم به در برد، اما در حمله دوم کشته شد.
شادمانی در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در استان همدان بود و در سالهای بعد به یکی از فرماندهان ارشد در ستاد کل نیروهای مسلح تبدیل شد.
صالح اسدی؛ رئیس اطلاعات قرارگاه خاتمالانبیا
اسدی، رئیس اطلاعات قرارگاه جنگی خاتمالانبیا، در روز اول جنگ کشته شد.
او در جریان حضور در جلسه شورای دفاع هدف قرار گرفت؛ جلسهای که گمان میرود برای تصمیمگیری نهایی درباره ساخت بمب اتمی برگزار شده بود.
در زمان کشته شدن، اسدی عالیترین مقام اطلاعات نظامی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی محسوب میشد. با این حال، او در عرصه عمومی چهرهای ناشناخته به شمار میرفت.
حسین سلامی؛
فرمانده کل سپاه پاسداران
سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در فاصله سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ به مدت شش سال این سمت را بر عهده داشت. او بهواسطه رجزخوانیهای مکرر علیه آمریکا و اسرائیل شناخته میشد.
سلامی در جریان جنگ دوازدهروزه، در همان دقایق اولیه جنگ هدف قرار گرفت و کشته شد.
او در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان سپاه و عضو حلقه فرماندهان اصفهانی بود که رهبری آن با رحیم صفوی شناخته میشود. در آن دوره، از فرماندهان لشکر ۱۴ امام حسین بود.
سلامی پس از جنگ، فرماندهی نیروی هوایی سپاه را بر عهده گرفت و در فاصله سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۸ نیز به مدت ده سال بهعنوان جانشین فرمانده کل سپاه، در دوره فرماندهی محمدعلی جعفری، فعالیت میکرد.
محمد پاکپور؛ فرمانده کل سپاه پاسداران
پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، پس از کشته شدن حسین سلامی در جریان جنگ دوازدهروزه به این سمت منصوب شد. با این حال، او نیز در آغاز جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، در همان لحظات اولیه هدف قرار گرفت و کشته شد.
به نظر میرسد پاکپور در جلسهای از شورای دفاع که به ریاست علی شمخانی در حال برگزاری بود، هدف قرار گرفته است. ترکیب حاضران در این جلسه، از جمله حضور دو فرمانده ارشد سپاه که در حوزه صنعت هستهای مسئولیت داشتند، این گمان را تقویت کرده است که این نشست درباره تصمیمگیری پیرامون ساخت بمب اتمی برگزار شده بود.
پاکپور در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان نیروی زمینی سپاه بود و پس از آن نیز به مدت بیش از یک دهه فرماندهی نیروی زمینی سپاه پاسداران را بر عهده داشت، تا پیش از آنکه به سمت فرمانده کل سپاه منصوب شود.
او پیش از آغاز جنگ اخیر، در بازدید از مراکز نظامی سپاه در حاشیه خلیج فارس، چهرهای از یک فرمانده میدانی و عملیاتی از خود نشان داده بود. با این حال، او نیز مانند بسیاری از فرماندهان ارشد سپاه، در همان دقایق اولیه آغاز جنگ کشته شد و هرگز آغاز این جنگ را ندید.
مسعود شانهئی؛ رئیس دفتر فرمانده کل سپاه پاسداران
شانهئی، رئیس دفتر فرمانده کل سپاه پاسداران، از چهرههای نزدیک به حلقه فرماندهی این نهاد بود که همراه با حسین سلامی، فرمانده کل سپاه، کشته شد.
او بهعنوان رئیس دفتر فرمانده کل سپاه، مسئولیت هماهنگی و مدیریت ارتباطات میان فرمانده کل سپاه و سایر فرماندهان ارشد این نهاد را بر عهده داشت. همچنین این جایگاه نقش مهمی در تنظیم روابط میان فرمانده کل سپاه و دیگر مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایفا میکرد.
حسن تهرانیمقدم؛
معمار برنامه موشکی جمهوری اسلامی
در جمهوری اسلامی، از تهرانیمقدم بهعنوان معمار برنامه موشکی جمهوری اسلامی یاد میشود. او از فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران بود و ارتباط نزدیکی با خامنهای در زمینه توسعه توان موشکی داشت.
تهرانیمقدم نقش کلیدی در شکلگیری و توسعه برنامه موشکی جمهوری اسلامی ایفا کرد و از چهرههای اصلی این حوزه به شمار میرفت.
او در سال ۱۳۹۰ در جریان انفجار بزرگ در پادگان بیدگنه در اطراف تهران کشته شد. جمهوری اسلامی این حادثه را یک انفجار تصادفی اعلام کرد، اما این گمان نیز وجود دارد که او در نتیجه یک عملیات اطلاعاتی از سوی اسرائیل کشته شده باشد.
امیرعلی حاجیزاده؛ فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران
حاجیزاده، در زمان کشته شدن در جریان جنگ دوازدهروزه، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران بود. او را میتوان، پس از تهرانیمقدم، یکی از معماران اصلی توسعه توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی دانست.
حاجیزاده از سال ۱۳۸۸ تا خرداد ۱۴۰۴، زمان کشته شدنش در جنگ با اسرائیل، فرماندهی نیروی هوافضای سپاه پاسداران را بر عهده داشت. این نیرو دارای پنج بخش اصلی شامل موشکی، پهپادی، هوایی، پدافندی و فضایی است که در میان آنها، بخش موشکی و سپس پهپادی از اهمیت بیشتری برخوردارند.
او معتقد بود سامانههای پدافندی اسرائیل در برابر حملات گسترده موشکی جمهوری اسلامی، که به گفته او میتوانست شامل شلیک ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ موشک باشد، قادر به مقاومت نخواهند بود و این شبکه دفاعی فرو خواهد پاشید. با این حال، تجربه جنگ دوازدهروزه و تحولات پس از آن نشان داد که این ارزیابی نادرست بوده است.
حاجیزاده همچنین به برگزاری نمایشگاههای متعدد از انواع موشکها و پهپادها و ارائه آنها به خامنهای شناخته میشد. او در جریان جنگ دوازدهروزه، در همان دقایق اولیه هدف قرار گرفت و کشته شد.
محمود باقری؛ فرمانده موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران
محمود باقری، فرمانده موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران، در جریان جنگ دوازدهروزه، همراه با امیرعلی حاجیزاده کشته شد.
در ساختار جمهوری اسلامی، معمولا نام فرمانده بخش موشکی سپاه بهطور رسمی اعلام نمیشود و این موقعیت از جمله سمتهای کمظهور در رسانهها به شمار میرود. محمود باقری به مدت شانزده سال فرماندهی بخش موشکی جمهوری اسلامی را بر عهده داشت و نام او در این مدت هرگز بهطور علنی در رسانهها مطرح نشد. او یکی از چهرههای کلیدی در توسعه توان موشکی جمهوری اسلامی محسوب میشد و نقش مهمی در افزایش توان تخریبی و سرعت موشکهای تولیدی سپاه پاسداران ایفا کرده بود.
داوود شیخیان؛ فرمانده پدافند نیروی هوافضای سپاه پاسداران
شیخیان از فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران بود که مسئولیت پدافند این نیرو را بر عهده داشت و در جریان جنگ دوازدهروزه کشته شد.
او پیش از این مدعی شده بود که جمهوری اسلامی نیازی به سامانه پدافندی اس-۴۰۰ روسیه ندارد، چرا که سامانههای پدافندی بومی عملکردی بهتر از آن دارند.
با این حال، عملکرد پدافند جمهوری اسلامی در جریان جنگ دوازدهروزه، جنگ اخیر و همچنین عملیاتهای آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نشان داد که این ارزیابی نادرست بوده است.
اسماعیل دهقان؛ از فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران
دهقان از فرماندهان ارشد نیروی هوافضای سپاه پاسداران بود که در روزهای ابتدایی عملیات اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی کشته شد.
رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی اعلام کردند که او در اراک، همراه با اعضای خانوادهاش، هدف قرار گرفته و کشته شده است.
سمت رسمی او در ساختار سپاه پاسداران هیچگاه بهطور علنی اعلام نشد، اما گمان میرود که از فرماندهان مرتبط با بخشهای حساس و راهبردی این نیرو بوده باشد.
علیرضا تنگسیری؛ فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران
تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران، در آستانه نبرد شدید دریایی در خلیج فارس کشته شد. کشته شدن تنگسیری ضربهای بزرگ و مهم به ساختار فرماندهی سپاه در جنگ با آمریکا و اسرائیل بود. تنگسیری پنج سال فرمانده منطقه اول دریایی سپاه در بندرعباس و همچنین هشت سال جانشین فرمانده نیروی دریایی در دوران فرماندهی علی فدوی بر این نیرو بود.او از سال ۱۳۹۷ تا زمان کشته شدن نیز هفت سال فرمانده این نیرو بود و در مجموع با ۲۰ سال فرماندهی در سطوح ارشد، نماد نیروی دریایی سپاه بود.
با کشته شدن تنگسیری، اسرائیل در روند جنگی خود، فرماندهان هر سه نیروی زمینی، هوایی و دریایی سپاه را هدف قرار داده است. پیش از او، حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضا، و پاکپور، فرمانده پیشین نیروی زمینی سپاه، کشته شده بودند.
قاسم سلیمانی؛
فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران
قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، مهمترین فرمانده این نهاد بود که تا کنون از سوی آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفته است. او در ژانویه ۲۰۲۰ در فرودگاه بینالمللی بغداد، همراه با ابومهدی المهندس، فرمانده حشدالشعبی عراق، در حمله پهپادی ایالات متحده هدف قرار گرفت و کشته شد.
قاسم سلیمانی در دوران جنگ ایران و عراق فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله سپاه پاسداران، متشکل از نیروهای استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان بود. او همچنین از سال ۱۳۷۶ تا زمستان ۱۳۹۸، زمان کشته شدنش، فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران را بر عهده داشت.
قاسم سلیمانی از نزدیکترین و مورد اعتمادترین فرماندهان سپاه برای خامنهای به شمار میرفت و نقش محوری در سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی داشت. او فرماندهی شبکه نیروهای نیابتی ایران در خاورمیانه را بر عهده داشت و خود را معمار این شبکه از گروههای وابسته میدانست.
برخی تحلیلگران معتقدند سیاستهای باراک اوباما و رویکرد مماشاتجویانه دولت او در شکلگیری و برجسته شدن جایگاه منطقهای قاسم سلیمانی مؤثر بوده است. با این حال، زمانی که دونالد ترامپ تصمیم به هدف قرار دادن او گرفت، قاسم سلیمانی کشته شد و در ادامه، در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، با همکاری بنیامین نتانیاهو، بخش مهمی از میراث او، یعنی شبكه نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، بهشدت هدف قرار گرفت و تضعیف شد.
جمهوری اسلامی هرگز نتوانست خلا ناشی از کشته شدن قاسم سلیمانی را بهطور کامل جبران کند.
محمدرضا زاهدی؛ فرمانده ارشد سپاه پاسداران در سوریه
زاهدی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در سوریه، در فروردین ۱۴۰۳ در جریان حمله یک فروند جنگنده اف-۳۵ اسرائیلی به دمشق کشته شد.
او بهعنوان فرمانده ارشد نیروهای جمهوری اسلامی در سوریه فعالیت میکرد و یکی از مهمترین نقشهایش، هماهنگسازی نیروهای سپاه در این کشور در راستای حمایت و دفاع از حکومت بشار اسد بود. زاهدی در سوریه تحت نظر قاسم سلیمانی فعالیت میکرد و از فرماندهان کلیدی در شبکه نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی به شمار میرفت.
زاهدی از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران بود که پیش از این، سابقه فرماندهی نیروی زمینی سپاه را نیز در کارنامه داشت. او در چندین دوره بهعنوان فرمانده ارشد سپاه در سوریه و لبنان فعالیت کرده بود.
زاهدی از اعضای حلقه فرماندهان اصفهانی سپاه پاسداران محسوب میشد و در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان ارشد لشکر ۱۴ امام حسین بود.
کشته شدن زاهدی در فروردین ۱۴۰۳، به حملات تلافیجویانه موشکی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل منجر شد.
عباس نیلفروشان؛ فرمانده ارشد سپاه پاسداران در سوریه و لبنان
نیلفروشان پس از کشته شدن زاهدی در دمشق، بهعنوان فرمانده ارشد سپاه پاسداران در سوریه و لبنان منصوب شد و مسئولیت هماهنگی فعالیتهای منطقهای سپاه در این دو کشور را بر عهده گرفت.
او پیش از این انتصاب، معاون عملیات سپاه پاسداران بود. نیلفروشان همکاری نزدیکی با حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله لبنان، در مقابله با اسرائیل داشت و از چهرههای کلیدی در مدیریت ارتباط میان سپاه پاسداران و حزبالله محسوب میشد.
در جریان جنگ حزبالله و اسرائیل که از سال ۲۰۲۳ آغاز شد و تا سال ۲۰۲۴ ادامه یافت، با لو رفتن مخفیگاه نصرالله، این محل هدف حمله هوایی اسرائیل با استفاده از بمبهای سنگرشکن قرار گرفت و در نتیجه، نیلفروشان به همراه نصرالله در سپتامبر ۲۰۲۴ کشته شد.
نیلفروشان از اعضای حلقه فرماندهان اصفهانی سپاه پاسداران به شمار میرفت.
محمدهادی حاجرحیمی؛ معاون نیروی قدس سپاه پاسداران
حاجرحیمی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران در سوریه بود که در فروردین ۱۴۰۳، در جریان حمله اسرائیل به جلسهای از فرماندهان سپاه در این کشور کشته شد.
او پیش از آن، معاون هماهنگکننده نیروی قدس سپاه پاسداران بود و از چهرههای مؤثر در ساختار عملیاتی این نیرو به شمار میرفت.
حاجرحیمی همچنین تا سال ۱۴۰۰ فرماندهی یگان ویژه نیروی قدس موسوم به «امام علی» را بر عهده داشت. او از مهمترین فرماندهان در بخش آموزش نیروی قدس محسوب میشد و مسئولیت سازماندهی و اداره پادگانهای آموزشی برای آموزش نیروهای وابسته به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی در داخل ایران را بر عهده داشت.
سعید ایزدی؛ مسئول پرونده فلسطین در نیروی قدس سپاه پاسداران
ایزدی، معروف به «حاج رمضان»، مسئول پرونده گروههای فلسطینی در نیروی قدس سپاه پاسداران بود.
او مسئول هماهنگی و ارتباط سپاه پاسداران با گروههایی مانند حماس، جهاد اسلامی و دیگر گروههای فلسطینی وابسته به جمهوری اسلامی به شمار میرفت و نقش مهمی در مدیریت این شبکه در چارچوب سیاستهای منطقهای ایران داشت.
ایزدی در جریان جنگ دوازدهروزه، در خانه خود در شهر قم هدف قرار گرفت و کشته شد.
او تا پیش از کشته شدن، چهرهای چندان شناختهشده در افکار عمومی و عرصه رسانهای نبود. همچنین در زمان ترور اسماعیل هنیه در تهران، گزارشهایی مبنی بر کشته شدن او منتشر شد که در آن زمان تکذیب شد.
رضی موسوی؛ مسئول تدارکات و لجستیک سپاه در سوریه و لبنان
رضی موسوی یکی از مهمترین فرماندهان سپاه پاسداران در سوریه و لبنان بود که در دیماه ۱۴۰۲ از سوی اسرائیل هدف قرار گرفت و کشته شد.
او مسئول تدارکات و لجستیک نیروهای سپاه پاسداران در سوریه و لبنان و نیز شبکههای نیروهای نیابتی وابسته به جمهوری اسلامی در این کشورها بود و نقش کلیدی در پشتیبانی عملیاتی این مجموعهها ایفا میکرد.
رضی موسوی همچنین متهم بود که از طریق شبکههای قاچاق اسلحه و از مسیر اردن، برای گروههای فلسطینی نزدیک به جمهوری اسلامی در کرانه باختری رود اردن تسلیحات تأمین میکند.
او از نزدیکترین دستیاران قاسم سلیمانی در سوریه به شمار میرفت.
حسن شاطری؛ مسئول بازسازی لبنان در نیروی قدس سپاه پاسداران
شاطری، معاون مهندسی نیروی قدس سپاه پاسداران و مسئول بازسازی لبنان پس از جنگ سال ۲۰۰۶، از جمله فرماندهان فعال در حوزه پشتیبانی و مهندسی در خارج از کشور بود.
او به دستور قاسم سلیمانی، مسئولیت بازسازی مناطق تحت کنترل حزبالله در جنوب بیروت را بر عهده داشت و نقش مهمی در تثبیت نفوذ جمهوری اسلامی در لبنان ایفا میکرد.
شاطری در بهمن ۱۳۹۱، در مسیر دمشق به بیروت، در جریان یک حمله هوایی اسرائیل کشته شد.
فعالیتهای سپاه پاسداران در بازسازی مناطق جنگی لبنان، در حالی که بسیاری از مناطق محروم و زلزلهزده در داخل ایران با کمبود منابع برای بازسازی مواجه بودند، همواره مورد انتقاد قرار گرفته است. شعار «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» که از سوی معترضان ایرانی سرداده میشود، ریشه در همین انتقادات دارد.
اصغر باقری؛ فرمانده یگان ۸۴۰ نیروی قدس سپاه پاسداران
باقری با هدف قرار دادن مجید خادمی از سوی اسرائیل هدف قرار گرفت و کشته شد.
اسرائیل اعلام کرد که اصغر باقری در حملات پرشمار علیه افراد و اهداف اسرائیلی و آمریکایی در سراسر جهان دخیل بوده است. او به طور خاص مسئول حملات به یهودیان و اسرائیلیها در نقاط مختلف جهان بود.
محمدعلی اللهدادی؛ مسئول جبهه جولان در سوریه
اللهدادی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و مسئول جبهه جولان در سوریه، در سال ۱۳۹۳ در جریان یک حمله هوایی اسرائیل کشته شد.
در این حمله، جهاد مغنیه، از فرماندهان حزبالله لبنان و فرزند عماد مغنیه نیز کشته شد.
اللهدادی در سوریه تحت نظر قاسم سلیمانی فعالیت میکرد و از چهرههای فعال در مدیریت حضور نظامی جمهوری اسلامی در این کشور به شمار میرفت.
او پیش از آن، در دوران جنگ ایران و عراق نیز در لشکر ۴۱ ثارالله تحت فرماندهی قاسم سلیمانی فعالیت داشت و بعدها به فرماندهی سپاه استان یزد منصوب شد.
داوود علیزاده؛ فرمانده ارشد سپاه پاسداران در لبنان
علیزاده پس از کشته شدن نیلفروشان و زاهدی، بهعنوان مسئول ارشد سپاه پاسداران در لبنان منصوب شد و نقش محوری در هدایت فعالیتهای این نیرو در این کشور بر عهده داشت.
او مسئول ارتباط اصلی میان سپاه پاسداران و جمهوری اسلامی با نعیم قاسم، دبیرکل جدید حزبالله لبنان، بود.
علیزاده در جریان حمله اسرائیل به هتل محل اقامتش در بیروت، همراه با دو تن دیگر از فرماندهان سپاه پاسداران، در مارس ۲۰۲۶ کشته شد.
ابوذر محمدی؛ فرمانده واحد موشکی سپاه پاسداران در لبنان
محمدی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران بود که بهعنوان فرمانده واحد موشکی این نیرو در لبنان فعالیت میکرد و در جریان جنگ جدید میان اسرائیل و حزبالله در سال ۲۰۲۶ کشته شد.
او در ۱۹ اسفند هدف قرار گرفت و از سوی اسرائیل بهعنوان یکی از چهرههای کلیدی در هماهنگی نظامی میان سپاه پاسداران و حزبالله معرفی شده بود.
محمدی نقش مهمی در برقراری ارتباط میان حزبالله لبنان و مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایفا میکرد و از جمله افراد مؤثر در مدیریت این رابطه محسوب میشد.
او همچنین از مسئولان اصلی بازسازی توان موشکی حزبالله پس از جنگ سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ با اسرائیل به شمار میرفت.
حسین همدانی؛ فرمانده نیروهای ایران در سوریه
همدانی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و فرمانده نیروهای جمهوری اسلامی در سوریه، در جریان حضور در این کشور کشته شد.
او در سوریه تحت امر قاسم سلیمانی فعالیت میکرد و نقش مهمی در هماهنگی نیروهای سپاه در دفاع از حکومت بشار اسد بر عهده داشت.
همدانی در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸، موسوم به جنبش سبز، بهعنوان فرمانده سپاه تهران نقش جدی در سرکوب معترضان ایفا کرد. او خود اذعان کرده بود که چند هزار نفر از افراد موسوم به «اراذل و اوباش» را برای مقابله و حمله به معترضان سازماندهی کرده است.
همدانی بیش از چهل سال سابقه فعالیت در سپاه پاسداران داشت و از فرماندهان باسابقه این نهاد به شمار میرفت.
غلامرضا سلیمانی؛ رئیس سازمان بسیج
غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج، فرمانده مهمترین نیروی شبهنظامی وابسته به سپاه پاسداران بود. سازمان بسیج در جمهوری اسلامی دارای بیش از بیست شاخه و زیرمجموعه است که از مهمترین آنها بسیج دانشجویی است.
غلامرضا سلیمانی پیش از انتصاب به ریاست سازمان بسیج، مسئولیتهای مختلفی در ساختار سپاه پاسداران بر عهده داشت. او نقش مهمی در سرکوب معترضان در خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ و همچنین در سرکوب و کشتار معترضان در دیماه ۱۴۰۴ ایفا کرد و به دلیل نقش خود در سرکوب معترضان، بهویژه در رویدادهای آبان ۱۳۹۸، تحت تحریمهای حقوق بشری ایالات متحده قرار گرفته بود.
او دارای سابقه ۴۴ سال عضویت در سپاه پاسداران بود و در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان تیپهای رزمی سپاه محسوب میشد. پس از جنگ نیز به فرماندهی لشکرهای ۴۱ ثارالله و ۱۴ امام حسین منصوب شد و در ادامه، فرماندهی سپاه استان اصفهان را بر عهده گرفت.
غلامرضا سلیمانی در هفته سوم جنگ اخیر، همراه با تعدادی از فرماندهان بسیج هدف قرار گرفت و کشته شد.
قاسم قریشی؛ جانشین رئیس سازمان بسیج
قریشی، جانشین فرمانده سازمان بسیج، از جمله فرماندهان ارشد سپاه پاسداران بود که نقش مهمی در هماهنگسازی نیروهای بسیج در سراسر کشور، بهویژه در مواجهه با اعتراضات داخلی، ایفا میکرد.
او سابقه فعالیت در ردههای مختلف فرماندهی بسیج را داشت و بهعنوان یکی از چهرههای سیاسی در میان فرماندهان سپاه شناخته میشد.
یکی از مسئولیتهای او در سالهای گذشته، مشارکت در فرآیند بررسی و تایید یا رد صلاحیت نامزدهای انتخابات مجلس عنوان شده است.
قریشی نقش فعالی در سرکوب اعتراضات، از جمله در خیزش «زن، زندگی، آزادی» و همچنین در سرکوب و کشتار معترضان در دیماه ۱۴۰۴ داشت.
او در هفته سوم جنگ اخیر، همراه با غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج، در حالی که برای فرار از حملات اسرائیل در منطقهای خارج از شهرها و در یک چادر مستقر بودند، هدف قرار گرفت و کشته شد.
اسماعیل خطیب؛ وزیر اطلاعات
خطیب، وزیر اطلاعات و رئیس شورای هماهنگی جامعه اطلاعاتی، از چهرههای کلیدی در ساختار امنیتی جمهوری اسلامی بود. تعداد نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی هرگز بهطور رسمی اعلام نشده، اما برآوردها نشان میدهد که این نظام دارای حدود هفده نهاد اطلاعاتی است. در میان آنها، سه نهاد اصلی شامل وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه و سازمان اطلاعات فراجا از اهمیت بیشتری برخوردارند.
خطیب از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران در حوزههای اطلاعاتی و امنیتی بود و در دولت ابراهیم رئیسی و همچنین دولت مسعود پزشکیان، سمت وزارت اطلاعات را بر عهده داشت. وزیر اطلاعات معمولاً با نظر مستقیم رهبر جمهوری اسلامی انتخاب میشود.
ترور اسماعیل هنیه، رهبر حماس، در تهران و همچنین کشته شدن تعداد زیادی از فرماندهان و مقامات ارشد سپاه پاسداران، از سوی برخی ناظران بهعنوان شکستی بزرگ برای وزارت اطلاعات و مجموعه تحت نظارت اسماعیل خطیب ارزیابی شده است.
او پیش از این اعلام کرده بود که شبکه جاسوسی اسرائیل در ایران منهدم شده است. با این حال، در جریان جنگ دوازدهروزه هدف قرار گرفت و کشته شد. پیش از کشته شدن اسماعیل خطیب، تعدادی از مدیران و معاونان ارشد او نیز در حملات اسرائیل کشته شده بودند.
اکبر غفاری؛ قائممقام وزیر اطلاعات
غفاری، قائممقام وزارت اطلاعات و نفر دوم این نهاد، در جریان حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد.
او چند روز پیش از کشته شدن خطیب هدف قرار گرفت و از جمله مقاماتی بود که در مراحل ابتدایی این حملات از میان برداشته شد.
غفاری پیش از این، معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجان شرقی بود.
یحیی حسینی پنجکی؛ معاون وزیر اطلاعات در امور اسرائیل
یحیی حسینی پنجکی، معروف به یحیی حمیدی، معاون وزیر اطلاعات در امور اسرائیل بود که در روز اول جنگ و در تاریخ نهم اسفند، در جریان حمله اخیر اسرائیل کشته شد.
او مسئول هدایت عملیاتهای مرتبط با اسرائیل در ساختار وزارت اطلاعات بود و نقش محوری در طراحی و اجرای اقدامات علیه اهداف مرتبط با اسرائیل، از جمله فعالیتها علیه یهودیان در کشورهای غربی و همچنین مخالفان جمهوری اسلامی در داخل و خارج از کشور، ایفا میکرد.
حسینی پنجکی همچنین از چهرههای مؤثر در تهدیدها و اقدامات علیه شبکه «ایران اینترنشنال» در سالهای گذشته به شمار میرفت.
او از نسل جدید مدیران اطلاعاتی مورد اعتماد خامنهای محسوب میشد.
جواد پورحسین؛ رئیس واحد جاسوسی خارجی وزارت اطلاعات
پورحسین، رئیس واحد جاسوسی خارجی وزارت اطلاعات، از جمله مدیران ارشد این وزارتخانه بود که در روز اول جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی کشته شد.
او یکی از چهار مدیر ارشد وزارت اطلاعات بود که بهطور همزمان هدف قرار گرفتند. اطلاعات بیشتری درباره سوابق و فعالیتهای او بهطور عمومی منتشر نشده است.
همراه با او، رئیس واحد امنیت، رئیس واحد جنگ، رئیس واحد ضد تروریسم و همچنین مشاور جنگ با اسرائیل در وزارت اطلاعات نیز کشته شدند.
غلامرضا رضاییان؛ رئیس سازمان اطلاعات فراجا
رضاییان، رئیس سازمان اطلاعات فراجا، در ابتدای عملیات اخیر آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی هدف قرار گرفت و کشته شد.
سازمان اطلاعات فراجا یکی از سه نهاد اصلی اطلاعاتی جمهوری اسلامی در کنار وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه به شمار میرود. این سازمان در سال ۱۴۰۰ و پس از اعتراضات گسترده آبان ۱۳۹۸ تأسیس شد.
راهبرد جمهوری اسلامی پس از اعتراضات ۱۳۹۸، که تا آن زمان گستردهترین اعتراضات سراسری محسوب میشد، بر گسترش نهادهای اطلاعاتی و تقویت نیروهای انتظامی استوار بود. در همین چارچوب، سازمان اطلاعات فراجا بهعنوان یک نهاد جدید امنیتی ایجاد شد.
با این حال، اعتراضات گسترده سال ۱۴۰۱ و همچنین خیزشهای سراسری در سال ۱۴۰۴ نشان داد که ایجاد نهادهای اطلاعاتی جدید و گسترش نیروهای ضدشورش، بهتنهایی قادر به مهار و کنترل اعتراضات مردمی نیست.
علیرضا لطفی؛ جانشین سازمان اطلاعات فراجا
لطفی، جانشین سازمان اطلاعات فراجا، که در سلسلهمراتب این سازمان بهعنوان نفر دوم شناخته میشد، در جریان جنگ دوازدهروزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی کشته شد.
او پیش از این، رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ بود و بهعنوان یکی از چهرههای جنجالی و بدنام در میان فرماندهان پلیس شناخته میشد. لطفی همچنین مدتی بهعنوان جانشین پلیس اطلاعات فعالیت کرده بود.
لطفی در سرکوب معترضان در اعتراضات سالهای اخیر نقش مهمی ایفا کرده بود.
محمد کاظمی؛ رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران
کاظمی پس از شکستهای اطلاعاتی پیدرپی سپاه از اسرائیل در سال ۱۴۰۱، و در پی برکناری حسین طائب، رئیس قدرتمند سازمان اطلاعات سپاه، از سمت ریاست سازمان حفاظت اطلاعات سپاه به ریاست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران منصوب شد.
او پیش از این، به مدت ۱۳ سال، از سال ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۱، ریاست سازمان حفاظت اطلاعات سپاه را بر عهده داشت.
با این حال، در جریان جنگ دوازدهروزه، او در یک فریب اطلاعاتی هدف قرار گرفت و کشته شد. گزارشها حاکی از آن است که محمد کاظمی با دریافت یک پیام نادرست به ساختمانی که در تیررس اسرائیل قرار داشت فراخوانده شده و در همان محل مورد هدف قرار گرفته است.
کاظمی از فرماندهان قدیمی اطلاعاتی و امنیتی سپاه پاسداران به شمار میرفت.
مجید خادمی؛ رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران
خادمی پس از جنگ ۱۲ روزه و کشته شدن محمد کاظمی به ریاست اطلاعات سپاه منصوب شد. او به طور همزمان رییس سازمان حفاظت اطلاعات سپاه نیز بود.
کشته شدن مجید خادمی از سوی اسرائیل، زنجیره هدف قرار دادن روسای سه نهاد اطلاعاتی اصلی جمهوری اسلامی را تکمیل کرد. اسرائیل ظرف حدود ۴۰ روز، رییس اطلاعات سپاه، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، و غلامرضا رضاییان، رئیس سازمان اطلاعات فراجا، را هدف قرار داد و کشت.
اگر این دستاورد را در کنار کشته شدن خامنهای و عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، قرار دهیم، معنای بزرگتری خواهد یافت. کشته شدن این پنج تن در یک مدل شبیهسازیشده، شبیه کشته شدن همزمان نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ایال زمیر، فرمانده کل ارتش اسرائیل، دیوید بارنئا، رئیس موساد، شلومی بایندر، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل، و ژنرال دیوید زینی، رئیس شاباک، است. کاری که البته جمهوری اسلامی نتوانسته انجام دهد.
حسن محقق؛ جانشین رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران
محقق، جانشین رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، از چهرههای مهم در ساختار اطلاعاتی این نهاد به شمار میرفت. او در جریان جنگ دوازدهروزه، همراه با رئیس خود کاظمی، در یک فریب اطلاعاتی از سوی اسرائیل گرفتار شد و در یک خانه امن متعلق به سپاه پاسداران هدف قرار گرفت و کشته شد.
محقق از فرماندهان قدیمی سپاه پاسداران بود و ارتباط نزدیکی با مجتبی خامنهای، فرزند علی خامنهای و رهبر کنونی جمهوری اسلامی، داشت. در دوران جنگ ایران و عراق، مجتبی خامنهای در واحدی فعالیت میکرد که حسن محقق فرمانده آن بود.
پس از آغاز رهبری علی خامنهای در سال ۱۳۶۸، محقق با بهرهگیری از این نزدیکی، مسیر ارتقای خود را در ساختار قدرت طی کرد و به یکی از فرماندهان اصلی در حوزه اطلاعاتی جمهوری اسلامی تبدیل شد.
عزیز نصیرزاده؛ وزیر دفاع
نصیرزاده، وزیر دفاع، در جریان جنگ اخیر و در همان دقایق اولیه، در جلسه شورای دفاع هدف قرار گرفت و کشته شد.
او در مقام وزیر دفاع، بر مجموعه صنایع نظامی جمهوری اسلامی ریاست داشت، اما نقش مستقیمی در تصمیمگیریهای جنگی ایفا نمیکرد. تصمیمات کلان نظامی عمدتاً توسط ستاد کل نیروهای مسلح و فرماندهان سپاه پاسداران اتخاذ میشود.
نصیرزاده پیش از انتصاب به سمت وزیر دفاع، مدتی بهعنوان جانشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت داشت و پیش از آن نیز فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بود.
محسن فخریزاده؛ بنیانگذار و رئیس پیشین سازمان سپند
فخریزاده، مهمترین مدیر برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بنیانگذار و رئیس سازمان سپند بود؛ نهادی که مسئول پیگیری پروژههای مرتبط با تسلیحات ویژه، از جمله ساخت سلاح اتمی، محسوب میشود.
فخریزاده یکی از تحتتعقیبترین افراد از سوی سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل بود. سرانجام در سال ۱۳۹۹، در اطراف تهران، در جریان یک عملیات هدفمند با استفاده از سلاح خودکار از پیشطراحیشده، هدف قرار گرفت و کشته شد.
او مهمترین مقام مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی به شمار میرود که تا کنون کشته شده است.
حسین جبلعاملیان؛ رئیس سازمان سپند
جبلعاملیان، رئیس سازمان سپند وزارت دفاع، در زمان کشته شدن مسئولیت این نهاد را بر عهده داشت؛ سازمانی که از آن بهعنوان نهاد مسئول در پروژههای مرتبط با تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی یاد میشود.
او در جلسه شورای دفاع، همراه با رضا مظفرینیا، رئیس سابق این سازمان، کشته شد. حضور همزمان این دو مقام در این نشست، این گمان را تقویت میکند که جلسه مذکور با هدف تصمیمگیری درباره ساخت سلاح اتمی برگزار شده بود.
جبلعاملیان و مظفرینیا هر دو از سرداران ارشد سپاه پاسداران به شمار میرفتند.
رضا مظفرینیا؛ رئیس سابق سازمان سپند
مظفرینیا، رئیس سابق سازمان سپند، در روز اول جنگ و در جریان حضور در جلسه شورای دفاع کشته شد.
از سازمان سپند بهعنوان نهاد مسئول در پروژههای مرتبط با ساخت کلاهک هستهای برای جمهوری اسلامی یاد میشود.
نام مظفرینیا در ابتدا در فهرست فرماندهان کشتهشده در جنگ دوازدهروزه ذکر شده بود، اما بعدها مشخص شد که این گزارش نادرست بوده و او کشته نشده است.
او پیش از این، معاون وزیر دفاع و همچنین رئیس دانشگاه صنعتی مالک اشتر، وابسته به وزارت دفاع، بود.
محمد شیرازی؛ رئیس دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی
شیرازی، رئیس دفتر نظامی خامنهای، در جریان بمباران روز اول جنگ، همراه با او کشته شد.
او مسئول اداره دفتری بود که نقش واسط میان رهبر جمهوری اسلامی و فرماندهان نیروهای مسلح را ایفا میکرد. وظیفه این دفتر، انتقال دستورات رهبر به ساختارهای نظامی و همچنین ارائه گزارش عملکرد فرماندهان به او بود.
شیرازی در واقع یکی از حلقههای کلیدی در ارتباط میان رأس هرم قدرت سیاسی و ساختار فرماندهی نظامی محسوب میشد.
برادر او، علی شیرازی، نیز از روحانیون ارشد در ساختار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به شمار میرود.
اکبر ابراهیمزاده؛ جانشین رئیس دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی
ابراهیمزاده، جانشین رئیس دفتر نظامی خامنهای، از جمله چهرههای نزدیک به حلقه فرماندهی نظامی بود که در ساختار ارتباطی میان رهبر و نیروهای مسلح نقش داشت
او بهعنوان معاون شیرازی در دفتر نظامی رهبر فعالیت میکرد و در جریان بمباران محل اقامت خامنهای، همراه با او کشته شد.
ابراهیمزاده پیش از این نیز بهعنوان معاون ستاد کل نیروهای مسلح در امور بسیج فعالیت داشت.
ابوالقاسم باباییان؛ رئیس دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی
باباییان پس از کشته شدن شیرازی و جانشین او ابراهیمزاده، بهعنوان رئیس جدید دفتر نظامی رهبر جمهوری اسلامی منصوب شد.
با این حال، مدت فعالیت او در این سمت بسیار کوتاه و در حدود یک هفته بود و در جریان بمبارانهای بعدی اسرائیل کشته شد.
باباییان پیش از این بهعنوان بازرس ویژه ستاد کل نیروهای مسلح فعالیت میکرد.
Built with Shorthand